Spotkaj (w) Muzeum – podsumowanie projektu

Plakt MIŁOŚĆ w MSHM

W styczniu 2013 r. Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. S. Woydy w Pruszkowie przystąpiło do realizacji dużego projektu, którego motywem przewodnim było dziecko i jego świat. Zamysłem organizatorów projektu było z jednej strony przybliżenie osobom odwiedzającym Muzeum  różnych aspektów dzieciństwa na przestrzeni wybranych epok i okresów historycznych, z drugiej zaś zaangażowanie dzieci i młodzieży (ale także ich rodziców i opiekunów) w różnego typu zajęcia interaktywne łączące zabawę z nauką o czasach minionych.

W ramach projektu objętego wspólnym mianem Spotkaj (w) Muzeum znalazły się takie działania jak dwie czasowe ekspozycje muzealne, cykl prelekcji popularnonaukowych, seria niedzielnych spotkań familijnych dla najmłodszych oraz twórcze warsztaty archeologiczne dla młodzieży gimnazjalnej. U podstaw przygotowanej oferty programowej leżała m.in. próba wykorzystania w codziennej pracy edukacyjnej Muzeum rozważań pedagogicznych Janusza Korczaka, które miały bez wątpienia ogromny wpływ na zrewidowanie wielu zasad wychowawczych obowiązujących do początków XX w.

Propagowaniu myśli Janusza Korczaka posłużyć miała również ekspozycja, której otwarcie nastąpiło w siedzibie Muzeum w połowie stycznia. Wystawa Miłość autorstwa Joanny Polakowskiej, oparta na tekstach opublikowanych w 1939 r. w zbiorze  Pedagogika żartobliwa. Gadaninki radiowe Starego Doktora oraz na fragmentach utworów Jak kochać dziecko i Prawidła życia, nałożonych na archiwalne zdjęcia dzieci i otaczającego ich świata urzekła wszystkich swym niezwykłym nastrojem i klimatem. Uroczystemu otwarciu ekspozycji towarzyszyła prelekcja poświęcona historii Zakładu Wychowawczego „Nasz Dom”, który w latach 1919-1928 miał swą siedzibę w Pruszkowie przy ul. Cedrowej. Historię Domu przybliżyła słuchaczom Marta Ciesielskiej kierująca od wielu lat Ośrodkiem Dokumentacji i Badań KORCZAKIANUM. Prelekcję uświetniło odczytanie przez Teresę Budzisz-Krzyżanowską fragmentów biografii Janusza Korczaka pióra Joanny Olczak-Ronikier.

Odmienny charakter ma kolejna ekspozycja włączona do projektu Spotkaj (w) Muzeum. Wystawa Dusze maluczkie – dziecko i dzieciństwo poprzez wieki, przygotowana przez Muzeum Archeologiczne w Poznaniu przy współpracy z Zakładem Historii Wychowania Wydziału Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, ukazuje różne aspekty życia dziecka na przestrzeni wieków – poczynając od jego narodzin poprzez pierwsze kroki, pobieranie nauk, różne formy zabaw i gier po zbyt szybką, nieoczekiwaną śmierć. Wystawa przykuwa uwagę niezwykle ciekawą, barwną szatą graficzną – zarówno narracja, jak i pochodzący z różnych epok materiał ikonograficzny wpisane są w bordiurę wzorowaną na iluminacjach średniowiecznych rękopisów. Omawiana ekspozycja gościć będzie w murach Muzeum do 11 listopada br.

Niezmiennym zainteresowaniem cieszyły się odczyty popularnonaukowe składające się na cykl Archeologia dzieciństwa. W jego ramach słuchacze mogli dowiedzieć się jakie relacje łączyły rodziców i ich potomstwo w hellenistycznej Grecji, jaki kształt przybierało nauczanie dzieci i młodzieży w starożytnym Rzymie, mogli również prześledzić zmiany zachodzące w modzie dziecięcej poczynając od średniowiecza aż po wiek XVIII, porównać zabawy, jakie towarzyszyły ich własnemu dzieciństwu z tymi, które dostarczały uciechy naszym małym przodkom, mogli w końcu dowiedzieć się na przykładach zaczerpniętych z XIX w., że życie dziecka nie zawsze było jednym długim pasmem radości, lecz wręcz przeciwnie – często należało opisać je raczej słowem „niedola”. Niewątpliwym atutem spotkań ujętych w cykl Archeologia dzieciństwa byli zaproszeni prelegenci. Dość tu wymienić nazwiska prof. Joanny Rostropowicz z Uniwersytetu Opolskiego, prof. Adama Ziółkowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Anny Drążkowskiej z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dr Katarzyny Kabacińskiej-Łuczak z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, dr Moniki Nawrot-Borowskiej z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Wszyscy wymienieni są niekłamanymi autorytetami w swoich środowiskach naukowych, a ich publikacje należą do kanonu lektur uniwersyteckich. Potrafili mimo to podzielić swą wiedzą się ze słuchaczami (nie zaznajomionymi przecież bliżej z tematem) w sposób niezwykle przystępny i zajmujący.

Bez wątpienia cennym elementem projektu Spotkaj (w) Muzeum były działania ukierunkowane na dzieci i młodzież. Miały one na celu nie tylko przekazanie najmłodszym konkretnej wiedzy archeologicznej, ale także rozwijanie ich wyobraźni historycznej, pobudzanie wrażliwości estetycznej, rozwijanie talentów artystycznych.

W warsztatach archeologicznych Archeostrefa udział wzięło 9 uczestników (młodzi ludzie w wieku 12-14 lat). W trakcie cyklicznie organizowanych spotkań mieli oni możność zapoznania się ze światem swych rówieśników żyjących w odległej przeszłości. Przede wszystkim musieli zadać sobie pytanie kim byliby oni sami mieszkając na Mazowszu

2 tysiące lat temu, a następnie poznawali szczegółowo wiele aspektów minionej codzienności. I tak: dowiadywali się, jak wyglądała organizacja dawnych społeczeństw, a zwłaszcza jaka była pozycja dziecka w grupie (przejawiająca się chociażby w obrządku grzebalnym), dowiadywali jak można na podstawie badań antropologicznych określić wygląd i stan zdrowia dawnych mieszkańców tych ziem, poznawali techniki pozyskiwania pożywienia, sposoby przygotowywania i konserwowania pradziejowych posiłków, zastanawiali się jak mogły wyglądać ówczesne zabawki i jak w ogóle się bawiono, zastanawiali się co kiedyś decydowało o momencie inicjacji, tj. o przejściu dziecka do świata dorosłych. Podsumowaniem wiedzy zdobytej przez uczestników warsztatów było przygotowanie przez nich własnej wystawy pokazującej wyobrażony świat sprzed 2000 lat, ale również ten, który będzie codziennością dla pokoleń żyjących w odległej przyszłości. Wystawa „warsztatowców” zatytułowana Senna podróż w czasie otwierała tegoroczną edycję Nocy Muzeów w Pruszkowie. Po wystawie oprowadzali gości sami jej twórcy.

Żywy oddźwięk wśród mieszkańców nie tylko Pruszkowa, ale również sąsiednich miejscowości wzbudziły niedzielne spotkania familijne przygotowane z myślą o najmłodszych i ich opiekunach. Podczas czterech Archeostacji dzieci nie tylko mogły poznać zwyczaje kuchenne i jadłospis sprzed tysięcy lat, czy bawić się kopiami zabawek średniowiecznych, ale również, a może nawet przede wszystkim, mogły przekonać się na czym polegają wykopaliska archeologiczne, dowiadywały się co kryje się pod pojęciem zabytek oraz zastanawiały się razem z prowadzącymi zajęcia czym właściwie są muzea, w jakim celu są tworzone i na czym polega ich praca. W trakcie ostatniego spotkania dzieci m.in. projektowały muzeum swoich  marzeń, zaś dorośli w tym samym czasie dyskutowali w swoim gronie, jaką rolę powinno spełniać nasze konkretnie Muzeum i czy im samym jest ono potrzebne.

Kończąc podsumowanie projektu Spotkaj (w) Muzeum należy zaznaczyć, że w jego realizację zaangażowany był cały zespół Muzeum, wspierany dodatkowo siłami zewnętrznymi: ogół działań koordynował Wojciech Lasota – Prezes Fundacji Korczakowskiej, opiekunem artystycznym dla Archeostrefy była Agnieszka Sasim, przy Archeostrefie pracowali również Wiesław Więckowski z IAUW, Anna Zielińska z Laboratorium Rzeźby REAKTOR, Małgorzata Krasna-Korycińska, Rafał Szwelicki, Lech Pytkowski.

Ewa Rytter

gelino_kent mccainedalila@mailxu.com darroch.mckenzie@mailxu.com